پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله فصلنامه علوم و مهندسی زلزله 2476-6097 12 3 2025 09 23 Evaluation of the Management Cycle Model of Housing Reconstruction after the Earthquake ارزیابی مدیریت بازسازی مسکن در زلزله‌های اخیر ایران بر اساس مدل چرخه مدیریت بازسازی مسکن 49 67 718822 10.48303/bese.2024.2038332.1199 FA فاطمه سادات حسینی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی زلزله، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران محسن فضلوی استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران 0000-0003-0012-7944 محمد مهدی عبداله زاده استادیار، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران هومن معتمد دکتری، پژوهشگر و کارشناس سوانح طبیعی، شرکت آلیانس، آلمان Journal Article 2024 08 13 Iran is considered one of the most seismic countries in the world due to its location in the Alpine-Himalayan seismic zone, its geological and tectonic location, the presence of numerous active faults in its various parts, and the continuous occurrence of micro-earthquakes. After the occurrence of destructive contemporary earthquakes in Iran and the extensive destruction of urban and rural housing, various approaches have been taken into consideration by planners and policymakers in order to rebuild housing after the disaster. The purpose of this article is to evaluate the correct and optimal management of housing reconstruction after an earthquake in four earthquakes that occurred in Iran, namely the Rudbar-Manjil earthquake (1369), the Bam earthquake (1382), the Ahar-Varzaghan earthquake (1391), and the Sarpol-e Zahab earthquake (1396). The basis of the evaluation in this article is the "Management cycle of housing reconstruction after the earthquake" model, which includes four main criteria groups and 17 weighted criteria. These factors play an effective role in reducing financial, managerial, and executive problems and achieving desired results in optimal reconstruction. The criteria are categorized in 4 main groups of “Coordination and organizational affairs”, “Technical and engineering affairs”, “Economic and financial affairs”, and “Social participation and community affairs”. Prioritized by experts, the factors of “Economic and financial affairs” and “Coordination and organizational affairs” are recognized as the most influential, followed by the next priorities, “Technical and engineering affairs” and “Social participation and community affairs”. In this research, the quantitative evaluation is in the form of a questionnaire through a survey of the community of experts and specialists. In this way, 68 experts in the field of post-disaster reconstruction from different organizational, academic, and engineering levels participated in this evaluation based on the AHP method. The interviewees were asked to categorize their opinion on the level of realization and implementation of 17 effective criteria in post-disaster housing reconstruction during the selected earthquake reconstruction program in five qualitative levels (from 1 to 5). In this survey, score 1 indicates the lowest degree of realization of the criterion, and score 5 indicates the highest degree of realization of the post-accident reconstruction criterion. The answers given to each question were averaged. After conducting statistical analysis and investigations on the results of participants' opinions in the form of two questionnaires, the performance of housing reconstruction in each of the four selected earthquakes is close to each other in the range of 0.4 to 0.5. That is, there has been no significant progress in reconstruction since the Rudbar-Manjil earthquake to Sarpol-e Zahab. The Ahar-Varzaghan earthquake of 2011, with an average score of 0.470, had the best performance, and the Sarpol-e Zahab earthquake of 2016 with an average score of 0.415 had the weakest reconstruction performance among other disasters. Of course, with careful analysis and calculations, it was observed that the opinions of the respondents were closer to each other in Ahar-Varzaghan, and the dispersion of opinions was greater in Sarpol-e Zahab. کشور ایران از لرزه‌خیزترین کشورهای جهان محسوب می‌گردد. پس از وقوع زمین‌لرزه‌های مخرب معاصر در ایران و ویرانی گسترده مسکن شهری و روستایی ناشی از آن، رویکردهای مختلفی در راستای بازسازی مسکن پس از زلزله مورد توجه سیاست‌گذاران در امر بازسازی قرارگرفته است. هدف از این مقاله ارزیابی مدیریت صحیح و بهینه بازسازی مسکن پس از چهار زلزله رخ داده در ایران یعنی زلزله رودبار- منجیل (1369)، زلزله بم (1382)، زلزله اهر- ورزقان (1391) و زلزله سرپل ذهاب (1396) می‌باشد. مبنای ارزیابی، مدل موسوم به «چرخه مدیریت بازسازی مسکن پس از زلزله» است که مشتمل بر ۱۷ زیرمعیارِ وزن‌دهی‌شده در قالب چهار گروه معیار اصلی است. این معیارها در کاهش مشکلات مالی، مدیریتی و اجرایی و دستیابی به نتایج مطلوب در بازسازی بهینه نقش مؤثری دارند. راهبرد حاکم بر پژوهش، ارزیابی کمّی با روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) در قالب تکمیل پرسشنامه از طریق نظرسنجی از جامعه کارشناسان و متخصصان بوده است؛ به این ترتیب که 68 نفر از متخصصان در زمینه بازسازی پس از سوانح از سطوح مختلف سازمانی، دانشگاهی و مهندسی در این ارزیابی شرکت کردند. نتایج حاکی از آن است که میزان تحقق ریزمعیارهای ارزیابی برای معیارهای مختلف با ضرایب نرمال شده مابین 0/345 تا 0/558 در زلزله‌های مورد مطالعه به دست آمده است. با بررسی ضرایب عملکرد کل، در زلزله اهر- ورزقان بهینه‌ترین مدیریت بازسازی اعمال شده و با ضریب نرمال شده 0/47 بیشترین معیارها رعایت شده است و در مقابل، در زلزله سر پل ذهاب با ضریب نرمال شده 0/415 کمترین سطح معیارها رعایت شده است.

https://www.bese.ir/article_718822_d87ec1c61e201ba2eb08be23b099eb24.pdf