فصلنامه علوم و مهندسی زلزله

فصلنامه علوم و مهندسی زلزله

ارزیابی مکانیسم‌های تشدید شتاب لرزه‌ای و لزوم لحاظ آن‌ها در تحلیل خطر زلزله (مطالعه موردی زلزله 2010 تربت‌حیدریه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 ‌کارشناس ارشد، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه مهندسی سازه و زلزله، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
تحلیل خطر لرزه‌ای اگرچه تلاش نموده است برآورد منصفانه‌ای از میزان شتاب رسیده به یک ساختگاه موردنظر ارائه دهد، لکن در برخی از مناطق شباب‌های ثبت‌شده به‌مراتب بیشتر از برآوردهای متداول می‌باشد. به‌عنوان نمونه می‌توان به زمین‌لرزه 8 مرداد 1389(۳۰ ژوئیه 2010) شهر تربت‌حیدریه با بزرگای گشتاوری 5.9 اشاره نمود که شتاب حداکثر 425 سانتیمتر بر مجذور ثانیه را در ایستگاه محلی ثبت کرد. مقداری که به‌مراتب بالاتر از پیش‌بینی با روابط کاهندگی جهانی، منطقه‌ای یا حتی محلی و آیین‌نامه‌های لرزه‌ای برای این منطقه بود. برای این منظور، تحلیل مؤلفه‌ای شتاب‌نگاشت‌ها، تبدیل موجک پیوسته، روش شاخص پالس، تحلیل زاویه‌ای مؤلفه‌های شتاب و نحوه توزیع شتاب به‌کار گرفته شد. همچنین اثر جهت‌پذیری برای دو سناریوی آغاز گسیختگی مدل‌سازی گردید. یافته‌ها نشان دادند که بزرگنمایی خاک ساختگاه نمی تواند به تنهایی توجیه کننده این شتاب زیاد باشد. بررسی جهت پذیری زلزله نشان داد که مؤلفه غالب شتاب در ایستگاه‌های به فاصله نزدیک مانند تربت‌حیدریه، جنگل و شادمهر عمدتاً عمود بر امتداد گسل بوده و تمرکز انرژی در زمان‌های ابتدایی رکورد مشهود است. اگرچه شاخص بیکر زلزله را غیرپالس‌گونه طبقه‌بندی کرد، اما نسبت انرژی پالس به انرژی کل طبق معیار زای، نشان‌دهنده احتمال وقوع پالس جهت‌دار است. لکن با مدلسازی دقیق جهت پذیری بکمک مدل بیلس (2024) و نیز حرکت کانون زلزله با توجه به خطاهای احتمالی مشاهده گردید که جهت پذیری نیز نمی تواند عامل تنها و قطعی شتاب زیاد زلزله باشد.با بررسی اثرات حوزه آبرفتی مشاهده گردید که این می تواند توجیه شتاب زیاد در مرکز شهر تربت حیدریه باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 شهریور 1404

  • تاریخ دریافت 20 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 25 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 04 شهریور 1404