فصلنامه علوم و مهندسی زلزله

فصلنامه علوم و مهندسی زلزله

ارزیابی کیفی آسیب پذیری لرزه ای بقعه تاریخی بشیر و نذیر بهبهان به روش آیین نامه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران – سازه، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء، بهبهان، ایران
2 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء، بهبهان، ایران
3 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران
چکیده
ایران یکی از کشورهای لرزه‌خیز جهان است که بناهای تاریخی آن به دلیل فعالیت گسل‌های متعدد، در معرض خطر جدی زمین‌لرزه قرار دارند. بقعه بشیر و نذیر در شهرستان بهبهان، یادگاری از دوران صفویه، یکی از این بناهای ارزشمند است که به علت قدمت، مصالح سنتی و آسیب‌های ناشی از عوامل محیطی و انسانی، آسیب‌پذیری بالایی در برابر زلزله دارد. این پژوهش باهدف ارزیابی آسیب‌پذیری لرزه‌ای این بنا انجام شده و از رویکردهای کیفی برای تحلیل وضعیت سازه استفاده شده است. ارزیابی‌ها نشان دادند که بنا باوجود برخورداری از عناصر تقویتی مانند پشت‌بندها، به دلیل مصالح غیرمقاوم، ضعف در اتصالات سازه‌ای، نبود کلاف‌های افقی و قائم، ترک‌های ساختاری در دیوارها و سقف‌ها، و نارسایی در اتصال سقف به دیوار، در برابر بارهای لرزه‌ای عملکرد ضعیفی دارد. بررسی وضعیت خاک منطقه نیز نشان داد که بقعه بر روی خاک‌های نوع ۲ و ۳ قرار دارد که نیازمند ملاحظات لرزه‌ای ویژه است. ارزیابی کیفی آسیب‌پذیری نیز گویای آن است که استفاده از مصالح سنتی مانند سنگ و ملات گچ، وزن بالای دال‌ها و نفوذ رطوبت در مصالح، از عوامل اصلی افزایش خطر لرزه‌ای محسوب می‌شوند. نقص در سیستم زهکشی و فرسودگی تدریجی مصالح نیز به این آسیب‌پذیری دامن زده است. در پایان، راهکارهایی برای مقاوم‌سازی این بنای تاریخی از جمله تقویت دیوارها، بهبود اتصالات، سبک‌سازی سقف‌ها و استفاده از کلاف‌بندی سازه‌ای پیشنهاد شده است تا امکان حفاظت پایدار آن در برابر زلزله‌های احتمالی فراهم گردد. این اقدامات می‌تواند به حفظ این میراث گران‌بها برای نسل‌های آینده کمک شایانی کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 26 مرداد 1404