فصلنامه علوم و مهندسی زلزله

فصلنامه علوم و مهندسی زلزله

مدل‌سازی هندسۀ لیتوسفر در شمال‌غرب اقیانوس هند با تحلیل سیگنال‌های گرانی، ژئوئید و توپوگرافی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 سعدی شمالی خیابان بهار
2 گروه مهندسی نقشه‌برداری، داﻧﺸﮑﺪۀ ﻣﻬﻨﺪﺳﯽ، داﻧﺸﮕﺎه زﻧﺠﺎن، زﻧﺠﺎن، اﯾﺮان
3 دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
چکیده
سیگنال‌های گرانی و توپوگرافی ابزارهای اصلی برای بررسی ساختار پوسته و گوشته بالایی زمین به شمار می‌روند. ماهواره‌های گرانی‌سنجی در مدارهای پایین، سیگنال‌های گرانی با طول‌موج‌های بزرگ‌تر از 200 کیلومتر را اندازه‌گیری کرده‌اند که عمدتاً از منابع درونی زمین، شامل هسته و گوشته پایینی ناشی می‌شوند. در مقابل، طول‌موج‌های متوسط و کوتاه‌تر بیشتر به ساختارهای لایه‌های بالایی زمین مانند لیتوسفر و گوشته بالایی وابسته‌اند. برای مطالعه دقیق‌تر نواحی نزدیک سطح، ضروری است اثر طول‌موج‌های بلند از داده‌های گرانی و توپوگرافی حذف شود. تغییرات هندسی و فیزیکی لیتوسفر و زیر لیتوسفر، از جمله چگالی و ضخامت، نقش مهمی در شکل‌گیری ساختارهای زمین‌ساختی و تغییر سیگنال‌های گرانی و توپوگرافی دارند.

در این پژوهش، با تحلیل داده‌های گرانی، ژئوئید و توپوگرافی و به‌کارگیری روش تحلیل موجک، تأثیر ساختارهای ژئوتکتونیکی بر هندسه سه‌بعدی و رفتار رئولوژیک لیتوسفر در شمال‌غرب اقیانوس هند بررسی شده است. تحلیل توپوگرافی بستر اقیانوس و سیگنال‌های ژئوئید و گرانی، چگونگی شکل‌گیری ساختارهای پیچیده‌ای مانند پشته‌های میان‌اقیانوسی، گسل‌های تبدیلی و رشته‌جزایر متعدد در ورقۀ اقیانوسی هند را آشکار می‌سازد. نسبت‌های ژئوئید به توپوگرافی و گرانی به توپوگرافی، از طریق مدل‌های تئوری با فرآیندهای زمین‌شناسی مقایسه شده‌اند.

این مطالعه دو فرآیند اصلی شامل پاسخ مکانیکی لیتوسفر به بارگذاری و جریان همرفتی در گوشته بالایی را مدنظر قرار داده و نقش آنها را در تغییرات هندسی لیتوسفر تبیین می‌کند. نتایج به‌دست‌آمده ضمن افزایش شناخت از فرآیندهای ژئودینامیکی در منطقه، اهمیت بسزایی در مدل‌سازی پهنه‌های مستعد زمین‌لرزه و سونامی‌های احتمالی دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 29 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 14 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 16 شهریور 1404